Zločin u Biljanima odnosi se na masovno ubistvo bošnjačkih civila počinjeno u selima Gornji i Donji Biljani, na području općine Ključ, u julu 1992. godine, tokom rata u Bosni i Hercegovini. Riječ je o jednom od najtežih ratnih zločina počinjenih u Bosanskoj krajini.
Tokom 1991. godine Srpska demokratska stranka (SDS) započela je proces uspostavljanja paralelnih političkih struktura na prostoru sjeverozapadne Bosne. U aprilu 1991. formirana je Zajednica opština Bosanske krajine (ZOBK), koja je u septembru iste godine transformisana u Autonomnu regiju Krajina (ARK). U januaru 1992. ove strukture postaju sastavni dio samoproglašene „Srpske Republike Bosne i Hercegovine“.
U tom procesu općina Ključ je preimenovana u „Srpsku opštinu Ključ“, a početkom 1992. uvedene su blokade, ograničenja kretanja, smjene u institucijama, pretresi i hapšenja bošnjačkog i hrvatskog stanovništva. Ove mjere predstavljale su uvod u sistematsko nasilje, masovna ubistva, logore i protjerivanja.
Biljani se nalaze oko 14 kilometara sjeverozapadno od Ključa, na putu prema Sanici. Mjesnu zajednicu čini više zaselaka, među kojima su Domazeti, Mešani, Ćehići, Džaferagići, Osmanovići, Brkići, Jabukovac i Botonjići.
Prema haškim dokumentima i domaćim istragama, u napadu su učestvovale jedinice 17. lake pješadijske brigade Vojske Republike Srpske iz Ključa, dijelovi Saničkog bataljona, kao i pripadnici policije iz Sanice. Naređenjem od 9. jula 1992. godine određena je vojno-policijska akcija „blokade, pretresa i čišćenja terena“.
Najveći broj ubistava izvršen je 10. jula 1992. godine. Bošnjački civili, uglavnom muškarci, nasilno su odvođeni i zatvarani u zgradu osnovne škole u Donjim Biljanima. Iz škole su izvođeni pojedinačno ili u manjim grupama i ubijani vatrenim oružjem na lokacijama u neposrednoj blizini. Jedan dio civila autobusima je odvezen na lokalitet Lanište, gdje su također pogubljeni.
Prema različitim izvorima, u Biljanima je ubijeno između 206 i 256 bošnjačkih civila. Među žrtvama su bili žene, djeca i starije osobe. Najmlađa poznata žrtva bila je četveromjesečna beba Amila Džaferagić.
Tijela ubijenih prevožena su i bacana u prirodne jame na lokalitetu Lanište, s ciljem prikrivanja zločina. Najveća masovna grobnica, Lanište I, bila je jama duboka oko 25 metara. Otkrivena je 1996. godine, a ekshumacija je trajala od oktobra do novembra iste godine. Iz nje su izvađeni posmrtni ostaci 188 osoba, od kojih je 183 identificirano.
Druga masovna grobnica, Lanište II (Babina dolina), sadržavala je posmrtne ostatke 77 bošnjačkih civila iz Velagića i okolnih sela, ubijenih u junu 1992. godine. Na području općine Ključ ukupno je otkriveno više od deset masovnih grobnica, iz kojih su ekshumirani posmrtni ostaci stotina žrtava.
Nakon zločina, stanovništvo Biljana je protjerano, kuće opljačkane i spaljene, a vjerski objekti uništeni. Veliki broj preživjelih odveden je u zatočeničke objekte i logore. Biljani su gotovo u potpunosti etnički očišćeni.
Za zločine u Biljanima vođeno je više istraga pred domaćim sudovima. Do sada je za ubistva u Biljanima pravosnažno osuđena jedna osoba, dok su pojedini optuženi oslobođeni ili su preminuli prije okončanja postupaka. Tužilaštvo Bosne i Hercegovine je u više navrata podizalo optužnice protiv bivših pripadnika vojske i policije za zločine protiv čovječnosti počinjene na području Ključa, uključujući Biljane.
Zločin u Biljanima predstavlja jedan od najsistematičnijih primjera masovnog ubistva i prikrivanja zločina na području sjeverozapadne Bosne i Hercegovine tokom rata 1992–1995.
